Menu

Korenproject WaanVlucht

Artikelindex

Welkom op de pagina’s van het koorgedeelte van WaanVlucht!

Het Brussels Brecht-Eislerkoor nam het initiatief om samen met Vrede vzw dit deser-tieproject uit te bouwen. Op dit gedeelte van de website vind je informatie over het korenproject en wat meer achtergrond over strijdkoren.


Een artistieke invulling door strijdkoren

Eens zullen ze een oorlog plannen en niemand komt opdagen.
(Sometime theyll give a war and nobody will come. Carl Sandburg, 1936) Hij had aan ’t westelijk front gestaan, Was ’t ‘n wonder, toen de boodschap kwam:
De wrede vuurdoop ondergaan, Naar het front, dat hij ’t besluit maar nam
Bedekt met wonden. (...) Te deserteren.

De anonieme dichter uit de Eerste Wereldoorlog beschrijft zijn lijdensweg. Hoe hij telkens opgelapt wordt, weer gewond geraakt en opnieuw naar het front gestuurd wordt. Uiteindelijk neemt hij de moed in beide handen en deserteert. Of luister naar de anonieme dichter uit een boekje van 1800: Als ik ben gedezerteerd, // Tot Mechelen ben ik gekoomen, // De Fransche hebbe my geattrapeerd, // My dagt daar zou 'er wat van koomen.

De dichter beklaagt zijn lot, omdat hij in eerste aanleg 8 jaar hechtenis krijgt. Na een “bevriende tussenkomst van hogerhand” wordt dat in beroep gereduceerd. Misschien wel het bekendste gedicht ter ere van de deserteur geschreven en gezongen is van Boris Vian : Monsieur le Président // je ne veux pas la faire, // je ne suis pas sur terre // pour tuer de pauvres gens.

"Nu vallen miljoenen proletariërs van alle landen op het veld van de smaad, van de broedermoord, van de zelfvernietiging, het slavengezang op de lippen." Aan het woord is Rosa Luxemburg in 1915 (de Junius-brochure). "De wereldoorlog dient noch de nationale verdediging, noch de economische politieke belangen van welke volksmassa dan ook; hij is slechts een product van kapitalistische mededinging tussen de kapitalistische klassen van verschillende landen, om de wereldheerschappij, om het monopolie in de uitbuiting en onderdrukking van de nog niet door het kapitaal beheerste gebieden." Deze analyse heeft helaas aan kracht nog niets ingeboet. Denken we maar aan Afghanistan, Irak, Libië, Palestina ...

Nadenken over desertie is dus ook nadenken over de redenen waarom oorlog gevoerd wordt. Deserteurs zeggen om welke reden dan ook neen aan deze moordpartij : "dit is niet mijn oorlog". Hun stem mag in het rumoer van 100 jaar na Wereldoorlog Een niet verloren gaan. We willen er aandachtig naar luisteren, er een megafoon voor zijn en eerherstel vragen voor alle deserteurs en oorlogsweigeraars die zich van de oorlogslogica hebben afgekeerd. Desertie is altijd een vorm van verzet geweest, verzet tegen de oorlogslogica, verzet tegen de militaire kadaverdiscipline. De deserteur schendt niet enkel het blazoen van het vaderlands leger maar ook van het vaderland zelf. De Staat pretendeert immers om zijn burgers als soldaten te mogen opvorderen en hun leven op het spel te zetten.

Daarom dit project. En daarom is het ook een thema voor strijd- en solidariteitskoren. Omdat we ervan dromen dat“ze eens een oorlog zullen plannen en niemand komt opdagen”. Deserteurs gaven en geven het goede voorbeeld. Voor oorlogstoeristen en alle vredeminnende burgers mag dit thema bij een herdenking van deGroote Oorlog niet ontbreken. Hij was enkel“groot”in zijn waanzin en vernietiging. En de schreeuw van de deserteurs helpt ons om dit niet te vergeten.


Muziektheater ‘WaanVlucht’ : een korenproject voor 2014

Het Brussels Brecht-Eislerkoor en zusterkoren uit Brussel, Vlaanderen en Wallonië (Kontrarie uit Leuven; Karibu en NoveCanto uit Gent, C’est Les Canailles uit Luik, Omroerkoor uit Hasselt en Chorale de la Rue de la Victoire uit Brussel) brengen op 20 en 21 september 2014 een locatievoorstelling in coproductie met het Kaaitheater.

In een regie van Ruud Gielens zullen getuigenissen en liederen over oorlog, desertie en verzet samengebracht worden. Het wordt een meertalige voorstelling waarbij verhalen en liederen doorheen geweven worden. De zes koren zullen samen ook de wereldpremière brengen van een nieuwe compositie voor groot koor. Fredric Rzewski componeerde in opdracht van het Brussels brecht-Eislerkoor een‚Ode aan de Deserteur’(werktitel). Deze voorstelling zal worden hernomen in Gent, Luik, Leuven, Ieper, .. telkens aangepast aan de locatie.


Ode aan de deserteur

Componist Frederic Rzewski schreef een cantate voor groot vierstemmig koor in acht bewegingen. Vertrekpunt was de werktitel ‚Ode aan de deserteur’. De componist koos verschillende historische tekstfragmenten in zeven talen die bij het thema desertie en oproep tot oorlogsweigering aansluiten. De acht bewegingen zijn :

  1. I will not serve (Engels) : beroemd citaat van James Joyce uit Portrait of the artist as a young man, 1916)

  2. Non serviam (Latijn, 626 BC) : historisch belangrijk bijbels citaat van Jeremiah, omdat het de oudste tekst is waarin de individuele formule „ik zal niet dienen” bewaard is gebleven

  3. Sag Nein (Duits) : op gedichtfragmenten van Wolfgang Borchert (Dann gibt es nur eins!, 1947) en Kurt Tucholsky (Drei Minuten Gehör!, onder zijn pseudoniem Theobald Tiger, 1922)

  4. Aan een Moeder (Nederlands) fragment uit een gedicht van Paul van Ostaijen uit de bundel Het Sienjaal (1918)

  5. Ne servir plus (Frans, 1549) uit Discours de la Servitude Volontaire van de 19-jarige Etienne de la Boétie

  6. Povero Disertore (Italiaans) gebaseerd op een oud Italiaans volkslied

  7. Polla ta Deina (oud-Grieks) het beroemde eerste koorvers uit het toneelstuk Antigone van Sofocles (442 BC). Antigone treurt om de terechtstelling van haar broer Polyneikes wegens desertie

  8. Finale : Down by the Riverside (Engels, <1860) een oud slavenlied dat later in de Eerste Wereldoorlog en dan vooral tijdens de Vietnamoorlog een anti-oorlogslied werd

Het Brussels Brecht-Eislerkoor is opdrachtgever voor de compositie. Frederic Rzewski staat de auteursrechten voor opvoeringen in het kader van WaanVlucht af. Koren zijn dus vrij om de compositie te brengen als ze verwijzen naar het gezamenlijk project.

De componist zal de volledige partituur vrij op internet ter beschikking stellen.‘Ode aan de deserteur’is een werktitel.


 

Het internationaal Lied van de Deserteur’ : een internetconcert in 2015

Meer nieuws over het project in 2015 volgt nog