Menu

Deserteur waarschuwde voor gifgas

Deserteur waarschuwde voor gifgas

 Misschien wel het meest opmerkelijke verhaal over een WO-1-deserteur is dat van de Duitse soldaat August Jaeger, de deserteur die tijdig waarschuwde voor de gifgasaanval maar niet gehoord werd. Gewoonlijk wordt verteld dat de eerste gasaanval van de Duitsers als een complete verrassing voor de Franse en Britse troepen kwam.  Maar op 13 april 1915 klom de Duitse soldaat August Jaeger uit zijn loopgraaf en krabbelde over een paar honderd meter niemandsland naar de Franse loopgraven in de buurt van Langemark, waar hij zichzelf overgaf.



Hij werd opgeroepen op 4 augustus 1914.  Op 9 november werd hij toegevoegd als een soort autobestuurder aan het 234’ste Reserve-Infanterie-Regiment.  Op die bewuste 13’e  april besloot hij dus om wat voor reden ook zijn post te verlaten.  ‘Tijdelijke’ desertie was niet ongewoon.  De Duitse en Franse soldaten verbroederden tijdens de wintermaanden van 1914/1915 vaak met elkaar in deze eerder rustige sector.  Het was wel een ernstige bezorgdheid voor de Duitse bevelhebbers dat een overloper het geheim van het nieuwe gaswapen zou uitbrengen, voordat een gunstige wind het mogelijk maakte om de eerste proefaanval uit te voeren.

Jaeger werd door de Fransen ondervraagd en onthulde de Duitse plannen om de Frans frontlinie met een verstikkend gas aan te vallen.  Hij vertelde zijn ondervragers dat de enige bescherming voor de Franse soldaten zou zijn om hun mond en neus met doeken gedrenkt in urine af te dekken.  Generaal Edmond Ferry, de commandant van de Franse divisie stuurde hierover een dringende boodschap naar het Frans Generaal Hoofdkwartier.  Het duurde twee dagen voor hij van zijn superieuren een reactie kreeg.  Het antwoord luidde dat “al dat gedoe over gas niet ernstig kan worden genomen'.  Generaal ferry werd berispt voor het feit dat hij ook een waarschuwingsboodschap aan de Britse 28’ste divisie had gestuurd.  Het belangrijkste argument voerde aan dat gas enkel tot lichte irritaties kon leiden en qua effect beperkt zou blijven tot enkele in kleine gebieden.

Jaegers verklaring werd als volgt opgetekend door de Franse legertolk van dienst :  "Een aanval in de nabije toekomst is gepland tegen de Franse loopgraven van de voornoemde sector.  Voor dit doel zijn vier batterijen in positie geplaatst in de eerste linie van de loopgraven [d.i. in de sectie van de compagnie van Jaeger]; deze batterijen beschikken elk over 20 flessen verstikkend gas.  Elke compagnie heeft 4 dergelijke batterijen.  Elke batterij heeft 5 schutters.  Op een gegeven signaal - 3 rode raketten afgevuurd door de artillerie - zullen de flessen ontkurkt worden, en het gas dat ontsnapt, zal door een gunstige wind naar de Franse loopgraven gedreven worden.  Dit gas is bedoeld om de mannen in de loopgraven te verstikken en om de Duitsers toe te laten deze loopgraven dan zonder verliezen in te nemen.  Om te voorkomen dat de mannen zelf door het gas bedwelmd zouden worden, wordt elke man voorzien van een rol touw doordrenkt van zuurstof.  Sinds gisteren zijn alle treinen en konvooien in Roeselare en Rumbeke gewaarschuwd en in positie.  Compagnieën zijn gemiddeld ongeveer 160 man sterk en staan meestal onder bevel van actieve Legerluitenants."

Het eerste gebruik van gifgas door de Duitsers kwam er al een ​​week later, net zoals Jaeger voorspeld had, namelijk op 22 april 1915 bij het begin van de Tweede Slag om Ieper.  Na een dag van zware bombardementen merkten Franse schildwachten rond 17u op dat een vreemde geel-groene wolk langzaam hun kant op dreef.  De Fransen dachten dat de wolk een Duitse aanval moest maskeren en bevalen hun soldaten om ‘paraat te staan'.  Maar de oprukkende wolk was samengesteld uit chloorgas, waarvan de effecten verschrikkelijk waren.  Binnen enkele seconden na het inademen vernietigden de dampen de ademhalingsorganen van de slachtoffers met verstikking tot gevolg.  

Dit buitengewone verhaal van August Jaeger is hiermee niet ten einde.  In 1932 schreef Generaal Ferry een artikel over het incident en maakte de naam van de deserteur bekend,  Prompt werd August Jaeger beschuldigd door het Duitse Rijk en voor het Hooggerechtshof wegens desertie en verraad gebracht.  Hij pleitte onschuldig en verdedigde zijn actie op ethische gronden.  De rechtbank verwierp alle ethische argumenten en veroordeelde August voor verraad.  Op 17 december 1932 werd hij veroordeeld tot 10 jaar gevangenisstraf en werd hij door de nazi's als politiek gevangene opeenvolgend in Buchenwald, Mauthausen en Dachau vastgehouden.  Op 24 april 1945 werd hij bevrijd, toen hij 54 jaar oud was.